De opmars van de Nederlandse honderdplusser: Kans op een eeuw oud fors gestegen

Op 1 januari 2026 telde Nederland ruim 2,5 duizend inwoners die de magische grens van honderd jaar hebben bereikt of overschreden. Hoewel dit aantal de afgelopen vijf jaar relatief stabiel is gebleven, verhult die stabiliteit een enorme historische verschuiving. Uit recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) blijkt namelijk dat de kans om een eeuw oud te worden spectaculair is toegenomen sinds het begin van de negentiende eeuw.

Van de totale groep van 2.551 hoogbejaarden bestaat het overgrote deel uit vrouwen; zij maken maar liefst 82 procent van de groep uit. De opbouw van deze groep is piramidaal van vorm, waarbij 1.104 personen precies honderd jaar oud zijn en ruim 400 mensen de leeftijd van 103 jaar of ouder hebben bereikt. Deze cijfers markeren een schril contrast met de generaties die tussen 1812 en 1850 werden geboren. Destijds haalden gemiddeld slechts 13 op de honderdduizend mensen hun honderdste verjaardag. Voor de generatie die rond 1920 ter wereld kwam, is dat aantal inmiddels gestegen naar ruim 700 per honderdduizend.

De stijgende levensverwachting is met name zichtbaar bij de vrouwelijke bevolking. Waar in de vroege negentiende eeuw de kansen voor mannen en vrouwen nog enigszins bij elkaar in de buurt lagen, is dat gat sindsdien enorm gegroeid. Voor vrouwen geboren na 1919 steeg de kans naar 1.200 per honderdduizend, terwijl dit bij mannen bleef steken op 270. Een belangrijke verklaring voor deze uiteenlopende trends ligt in de periode tussen 1950 en 1970. In die jaren eiste het rookgedrag, dat destijds voornamelijk een mannelijke gewoonte was, een grote tol op de levensverwachting van mannen.

Naast sekse speelt ook de geboortegrond een opvallende rol in het bereiken van een hoge leeftijd. De kans op een honderdjarig bestaan is het grootst voor wie geboren is in Zeeland, Noordoost-Nederland of de regio’s rond de grote steden in de Randstad. In deze gebieden werden meer dan 270 per honderdduizend borelingen uiteindelijk een eeuw oud, terwijl dit in Zuid-Limburg aanzienlijk lager lag. Onderzoekers wijzen hierbij op de invloed van leefomstandigheden tijdens de kinderjaren en mogelijke erfelijke factoren die per regio verschillen.

Toch correleert de geboorteplaats niet altijd met de huidige verblijfplaats van de eeuwelingen. Opvallend veel honderdplussers wonen tegenwoordig in Utrecht, het Gooi en op de Veluwe. Dit suggereert dat factoren later in het leven, zoals sociale verbondenheid, gezonde voeding en beweging, een cruciale rol spelen in de laatste decennia. Ook migratie binnen Nederland beïnvloedt de statistieken; gezondere en meer welvarende burgers zijn in het verleden vaker verhuisd naar economisch sterkere regio’s, wat hun kansen op een extreem lang leven vermoedelijk verder heeft vergroot.