Einde aan de filterpeuk pakt grote bron van microplastics aan

RIJSWIJK – Een verbod op sigarettenfilters kan de verspreiding van microplastics in de natuur aanzienlijk beperken zonder dat dit de gezondheid van rokers extra schaadt. Onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wijst uit dat het filter, dat door velen ten onrechte als een beschermend onderdeel wordt gezien, geen bewezen gezondheidsvoordeel biedt. De maatregel lijkt hiermee een effectieve weg om de milieudruk van tabaksafval te verlagen.

Wanneer een roker een sigaret uitdrukt, blijft er een peuk achter die bestaat uit papier, as, resten tabak en het filter. Dit filter is vrijwel altijd vervaardigd uit celluloseacetaat, een kunststof die zeer moeizaam afbreekt. In de praktijk betekent dit dat weggegooide filters tientallen jaren in het ecosysteem aanwezig blijven, waar ze langzaam uiteenvallen in schadelijke microplastics. Door het filter volledig uit de productieketen te schrappen, wordt deze specifieke bron van plasticvervuiling bij de wortel aangepakt.

Het RIVM benadrukt dat het verdwijnen van het filter geen negatieve gevolgen heeft voor de roker zelf. De veronderstelling dat een filter een sigaret minder schadelijk maakt, wordt niet ondersteund door wetenschappelijk bewijs. Het filter houdt weliswaar bepaalde deeltjes tegen, maar de gezondheidsrisico’s van het roken blijven onveranderd groot. Een verbod zou dus een milieuvoordeel opleveren zonder dat de medische risico’s voor de gebruiker toenemen.

In het onderzoek is ook gekeken naar de mogelijke neveneffecten voor de natuur. Een peuk zonder filter bevat gemiddeld drie keer zoveel resterende tabak als een peuk met filter. Hoewel tabak stoffen bevat zoals nicotine, metalen, PAK’s en pesticiden, verwacht het RIVM niet dat deze toename van organisch materiaal een merkbaar negatief effect zal hebben op het milieu. De reductie van de plasticstroom weegt zwaarder dan de beperkte toename van de hoeveelheid achtergebleven tabak.

Hoewel de huidige wetenschappelijke literatuur nog weinig specifieke details biedt over de exacte verschillen in milieu-impact tussen diverse soorten peuken, is de conclusie over plastic helder. Het schrappen van het filter is een directe methode om de uitstoot van microplastics te stoppen. Aanvullend onderzoek zou in de toekomst nog preciezer in kaart kunnen brengen hoe de verschillende schadelijke stoffen uit tabak zich in de bodem en het water gedragen.