Kabinet zet volgende stap met verplichte vaccinatie tegen vogelgriep

Het Nederlandse kabinet zet een cruciale stap in de strijd tegen vogelgriep door toe te werken naar een verplichte vaccinatie voor leghennen. Na een turbulente periode waarin tientallen uitbraken leidden tot het ruimen van miljoenen vogels en talloze besmettingen bij wilde vogels en zoogdieren, moet een structurele aanpak verdere ontwrichting van de sector en de samenleving voorkomen. In de derde voortgangsrapportage over het Intensiveringsplan preventie vogelgriep schetsen de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de minister van Volksgezondheid de route naar een toekomstbestendige pluimveesector.

De verschuiving naar vaccinatie volgt op hoopgevende resultaten uit wetenschappelijk onderzoek. Veldproeven door Wageningen Bioveterinary Research tonen aan dat de geteste vaccins de kans op grootschalige uitbraken binnen een bedrijf aanzienlijk verkleinen. Om de internationale handelspositie van Nederland te beschermen, is in maart 2025 een pilot gestart op een commercieel pluimveebedrijf. De resultaten daarvan zijn positief: de eieren van gevaccineerde kippen vonden probleemloos hun weg naar de consument zonder dat dit leidde tot exportbelemmeringen. Het kabinet streeft hierbij naar een internationaal geaccepteerde methode, zodat de export van Nederlandse pluimveeproducten niet in gevaar komt.

Ondanks de dalende trend in het aantal besmettingen sinds het voorjaar van 2026, waarschuwen experts dat alertheid geboden blijft. De afgelopen periode werden niet alleen wilde vogels getroffen, maar doken er ook besmettingen op bij zoogdieren zoals vossen en katten. Zelfs bij melkvee in Friesland werden begin dit jaar antistoffen aangetroffen. Hoewel het risico voor de algemene bevolking zeer laag blijft, is het risicoprofiel voor professionals die direct met dieren werken verhoogd naar gemiddeld. Om deze groep te beschermen, biedt de overheid hen vanaf het volgende griepseizoen een preventieve vaccinatie aan.

Naast de medische preventie blijft de fysieke beveiliging van stallen een speerpunt. Sinds maart 2025 is elk commercieel pluimveebedrijf verplicht om over een strikt bioveiligheidsplan te beschikken. Deze maatregelen vormen de eerste verdedigingslinie om het virus buiten de deur te houden. Omdat vogelgriep een grensoverschrijdend probleem is, trekt Nederland ook internationaal de kar. Via een speciale werkgroep met landen als de Verenigde Staten, Canada en Frankrijk wordt gewerkt aan wereldwijde erkenning van producten afkomstig van gevaccineerde dieren, om zo de handelsbarrières definitief te slechten.