Nederland verruimt mogelijkheden om crimineel vermogen af te pakken

Vandaag is het wetsvoorstel voor de implementatie van de Europese confiscatierichtlijn in consultatie gegaan. Dit voorstel moet het mogelijk maken om waardevolle spullen en vermogen met een criminele herkomst sneller en effectiever in beslag te nemen. Tot nu toe kon dit alleen na een veroordeling, maar in de toekomst wordt het ook mogelijk zonder dat een verdachte is veroordeeld of zelfs zonder dat er een verdachte bekend is. Deze aanpak staat bekend als non-conviction based confiscation (NCBC).

Daarnaast bevordert de richtlijn de grensoverschrijdende samenwerking bij het opsporen en ontnemen van crimineel vermogen. In 2024 zijn er Europese afspraken gemaakt over een effectievere aanpak, en Nederland past nu de wetgeving aan om hieraan te voldoen. Door een uniforme strafrechtelijke procedure in de EU wordt de samenwerking tussen lidstaten verbeterd. Ook gaan de nationale ontnemingsbureaus van EU-landen nauwer samenwerken.

Een ander belangrijk punt is dat in beslag genomen goederen in meer gevallen al vóór het einde van een strafzaak verkocht kunnen worden. Dit vermindert de opslagkosten en bespaart ruimte.

Het afpakken van crimineel vermogen is een cruciaal onderdeel van de aanpak van georganiseerde misdaad. Door criminelen hun illegale winst af te nemen, wordt hun verdienmodel aangetast en wordt voorkomen dat zij geld investeren in nieuwe illegale activiteiten. Het nieuwe wetsvoorstel draait de huidige werkwijze om: niet de verdachte staat centraal, maar het crimineel verdiende geld of de goederen zelf. Hierdoor kan het vermogen efficiënter worden afgepakt.

Een voorbeeld is de vondst van een grote som geld in een kruipruimte, waarvan vermoed wordt dat het van criminele activiteiten afkomstig is. Ook bij cybercrime is vaak geen concrete verdachte bekend, terwijl het geld wel tot een strafbaar feit herleid kan worden. Met dit wetsvoorstel kan dergelijk vermogen alsnog worden afgepakt, ook als er geen vervolging plaatsvindt.

De uitbreiding van de mogelijkheden om crimineel vermogen af te pakken sluit aan bij het regeerprogramma, waarin de implementatie van de confiscatierichtlijn al was aangekondigd.