Toekomst Oekraïense vluchtelingen in Nederland: Van tijdelijke bescherming naar zekerheid en wederopbouw

DEN HAAG – De 135.000 Oekraïense vluchtelingen in Nederland krijgen na 5 maart 2027 een verblijfsvergunning voor drie jaar. Dit besluit volgt op het aflopen van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB), die sinds de Russische invasie in Oekraïne miljoenen ontheemden een verblijfsstatus in de EU bood.

Met het nieuwe document beoogt het kabinet de Oekraïners zekerheid te geven over hun verblijf in Nederland, waardoor zij een blijvende bijdrage kunnen leveren aan de samenleving.

Nieuwe rechten en plichten

Het transitiedocument geeft de ontheemden dezelfde rechten en plichten als Nederlandse staatsburgers. Dit houdt in dat Oekraïners onder meer huur zullen gaan betalen en mee zullen betalen aan hun zorgkosten. Daardoor kunnen zij een zorgverzekering afsluiten en ook studeren. De precieze invulling van deze rechten, plichten en de bijbehorende voorzieningen wordt de komende tijd verder uitgewerkt. Hierbij zijn gemeenten, de IND en andere uitvoeringsorganisaties cruciale partners, zo benadrukt het kabinet.

Vrijwillige terugkeer en wederopbouw

Naast de verblijfszekerheid op de lange termijn, zet het kabinet in op vrijwillige terugkeer van Oekraïners. Hiervoor wordt een specifiek terugkeerprogramma ontwikkeld dat zal aansluiten bij de wederopbouw van Oekraïne. Nederland zal mensen die de wens hebben om terug te keren praktische hulp bieden. Dit omvat onder meer assistentie bij het regelen van reisdocumenten en vervoer. Vooruitlopend op de volledige implementatie van het programma, biedt de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) reeds ondersteuning aan.

Flexibele opvangfinanciering

In een gerelateerde ontwikkeling werkt het kabinet aan de samenvoeging van diverse regelingen voor de financiering van opvang. Dit mondt uit in de Doelgroepflexibele Opvangregeling, die zal gelden voor een brede groep, waaronder statushouders, ontheemde Oekraïners en spoedzoekers. De regeling is inhoudelijk uitgewerkt en afgerond in afstemming met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het doel is deze op 1 mei 2026 in te kunnen voeren. De afstemming met de VNG heeft geleid tot de verwerking van punten uit de uitvoeringsscan en de afspraak om de regeling te monitoren en na een jaar te evalueren. Deze maatregel is bedoeld om gemeenten beter te ondersteunen bij het realiseren van geschikte opvangmogelijkheden voor de verschillende doelgroepen.