Vaccinatiegraad jonge kinderen opnieuw iets lager, stijging zichtbaar bij tieners

BILTHOVEN – De vaccinatiegraad onder baby’s en jonge kinderen in Nederland is opnieuw licht afgenomen. Daar staat tegenover dat meer tieners zich laten vaccineren. Dat blijkt uit het nieuwste rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over de vaccinatiegraad binnen het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Ook is bekendgemaakt dat ongeveer 75 procent van de baby’s inmiddels de nieuwe prik tegen het RS-virus heeft ontvangen.

Jonge kinderen iets minder vaak gevaccineerd

De vaccinatiegraad onder baby’s en kleuters ligt iets lager dan een jaar geleden. Bij oudere kinderen zijn juist positieve ontwikkelingen zichtbaar. Zo is het aantal jongens en meisjes dat zich laat vaccineren tegen HPV voor het tweede achtereenvolgende jaar toegenomen. Deze vaccinatie wordt aangeboden rond de leeftijd van 10 jaar.

Daarnaast ontvingen meer 14-jarigen de vaccinatie tegen meningokokken typen A, C, W en Y. De vaccinatiegraad voor de DTP-prik tegen difterie, tetanus en polio en de BMR-vaccinatie tegen bof, mazelen en rodehond bij 9-jarigen bleef vrijwel gelijk aan vorig jaar.

Nieuwe RS-virusprik laat direct effect zien

Sinds september 2025 maakt de prik tegen het RS-virus deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. Het RS-virus kan vooral bij jonge baby’s ernstige luchtweginfecties veroorzaken.

Volgens het RIVM heeft de invoering van deze vaccinatie direct resultaat opgeleverd. Tijdens de afgelopen herfst- en winterperiode werden aanzienlijk minder baby’s met een ernstige RS-virusinfectie opgenomen op de kinder-intensivecareafdelingen. Toch blijft de deelname aan deze vaccinatie achter bij de overige vaccinaties voor baby’s. Ongeveer driekwart van de baby’s heeft de RS-virusprik gekregen.

Hoge vaccinatiegraad blijft noodzakelijk

Een hoge vaccinatiegraad is volgens het RIVM essentieel om uitbraken van besmettelijke infectieziekten te voorkomen. Wanneer minder mensen zich laten vaccineren, neemt de kans op verspreiding van ziekten toe.

In 2025 kregen meer dan 500 mensen in Nederland mazelen. De vaccinatiegraad voor de BMR-vaccinatie ligt momenteel onder de 90 procent, terwijl minimaal 95 procent nodig is om de bevolking voldoende te beschermen tegen grootschalige uitbraken van mazelen.

Gemeenten zetten in op samenwerking in de wijk

Om de vaccinatiegraad te verhogen lopen in verschillende gemeenten projecten waarbij lokale organisaties nauw samenwerken. Daarbij worden onder meer verloskundigen betrokken bij vaccinaties voor zwangeren, krijgen 16- en 17-jarigen een uitnodiging om gemiste vaccinaties alsnog te halen en worden extra inloopspreekuren georganiseerd.

Volgens het RIVM zijn de eerste ervaringen met deze wijkgerichte aanpak positief. Het instituut ondersteunt de projecten met onderzoek, monitoring en overleg met de betrokken organisaties.

Anonieme vaccinatiegegevens bemoeilijken exacte cijfers

Het RIVM kan niet voor iedere vaccinatie een volledig exacte vaccinatiegraad vaststellen. Sinds 2022 moeten ouders en jongeren namelijk toestemming geven om vaccinatiegegevens met persoonsgegevens te delen. Hierdoor ontvangt het instituut een deel van de vaccinaties anoniem, waardoor bijvoorbeeld het geboortejaar ontbreekt.

Het RIVM verwerkt deze anonieme gegevens zo zorgvuldig mogelijk, zodat de berekende vaccinatiegraad een zo betrouwbaar mogelijk beeld geeft van de werkelijke situatie.