De tweestrijd van de elektrische fiets: Gezondheidswinst en verkeersrisico’s

De elektrische fiets is in korte tijd een integraal onderdeel geworden van het Nederlandse straatbeeld. Waar de trapondersteuning voorheen vooral populair was onder ouderen, maken inmiddels Nederlanders uit alle lagen van de bevolking de overstap naar de e-bike. Uit recent onderzoek van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, blijkt echter dat deze transitie een complex samenspel van voor- en nadelen met zich meebrengt voor zowel de volksgezondheid als de verkeersveiligheid.

De positieve impact van de elektrische fiets is vooral zichtbaar wanneer deze een vervanging vormt voor de auto. In zulke gevallen levert het gebruik niet alleen milieuvoordelen op, maar draagt het ook bij aan de lichamelijke en mentale fitheid van de gebruiker. Voor specifieke groepen zoals ouderen en mensen met een chronische aandoening of beperking fungeert de e-bike als een essentieel hulpmiddel om langer mobiel en vitaal te blijven. Het stelt hen in staat om afstanden af te leggen die op een traditionele fiets niet langer haalbaar zouden zijn.

Lees meer over: fietser

Tegenover deze winstpunten staan aanzienlijke zorgen over de verkeersveiligheid. De data-analyses van het RIVM wijzen uit dat de opkomst van de elektrische fiets gepaard gaat met een toename in het aantal verkeersongevallen, waarbij de ernst van het letsel vaak groter is dan bij incidenten met gewone fietsen. De hogere snelheden spelen hierbij een cruciale rol. Maatregelen zoals een betere voorlichting over veilig gebruik en het stimuleren van het dragen van een helm worden genoemd als mogelijke oplossingen om deze negatieve trend te keren.

Een opvallende ontwikkeling is de snelle opmars van de e-bike onder de jeugd. Het aantal gebruikers tot 24 jaar is in slechts twee jaar tijd verdubbeld. Voor deze groep lijkt de balans echter vaker negatief uit te slaan. Jongeren tussen de 12 en 17 jaar kiezen voornamelijk voor de elektrische fiets vanwege de snelheid, waarbij de e-bike meestal de reguliere fiets vervangt in plaats van de auto. Dit leidt tot de vrees dat jongeren per saldo minder intensief bewegen, wat nadelige gevolgen kan hebben voor hun langetermijngezondheid.

Het onderzoek benadrukt dat het effect van de elektrische fiets sterk afhankelijk is van de gebruikte trapondersteuning en de afstand die wordt afgelegd. Hoewel bijna dertig procent van de fietsende Nederlanders inmiddels uitsluitend elektrisch rijdt, is er nog veel onduidelijk over de exacte impact van deze verschuiving. Vanwege de snelle ontwikkelingen, waaronder de opkomst van de fatbike, is aanvullend onderzoek noodzakelijk om te bepalen hoe de e-bike optimaal kan bijdragen aan een gezonde en duurzame samenleving zonder de verkeersveiligheid verder in gevaar te brengen.