Militaire treinen krijgen ruim baan op overvol Nederlands spoor

DEN HAAG – Het kabinet grijpt in op het spoor om de nationale veiligheid te waarborgen. Treinen met tanks, munitie en manschappen krijgen voortaan voorrang wanneer het spoornetwerk vol zit en het transport als urgent wordt aangemerkt. Staatssecretaris Thierry Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat) wil hiermee voorkomen dat cruciaal militair materieel strandt op een rangeerterrein terwijl de internationale dreiging toeneemt.

De noodzaak voor deze maatregel vloeit voort uit de krappe capaciteit op het Nederlandse spoor. Op dit moment wordt bijna alle ruimte op de rails jaarlijks vooraf verdeeld onder reizigers- en goederenvervoer. Militaire transporten laten zich echter lastig jaren vooruit plannen en zijn vaak afhankelijk van de beperkte restruimte die spoorbeheerder ProRail vrijhoudt voor incidentele ritten. Wanneer die reserve op is, moet het leger noodgedwongen wachten. Gezien de verplichtingen binnen de NAVO en de toenemende militaire mobiliteit in Europa acht het kabinet die situatie niet langer verantwoord.

Lees meer over: spoorweg

Staatssecretaris Aartsen benadrukt dat het snel kunnen verplaatsen van materieel essentieel is geworden door de veranderde veiligheidssituatie in Europa. Volgens de bewindsman loopt Nederland met dit besluit vooruit op Europese regelgeving. Door nu al duidelijkheid te scheppen, draagt Nederland direct bij aan de collectieve defensie van het continent. Het transport vindt vaak plaats vanaf de diepzeehavens naar de Duitse grens, maar omvat ook doorvoer vanuit België.

Niet elk groen geverfd voertuig krijgt automatisch een vrije doortocht. De voorrang is strikt voorbehouden aan transporten die door de ministers van Defensie en Infrastructuur en Waterstaat als urgent worden bestempeld. Dit is bijvoorbeeld het geval bij munitietransporten die constante bewaking vereisen, of wanneer de actuele dreigingssituatie een snelle verplaatsing noodzakelijk maakt. Ook ritten waarbij militairen op een exact tijdstip op hun bestemming moeten zijn voor internationale oefeningen of operaties vallen onder de nieuwe regeling.

Hoewel de maatregel hinder kan veroorzaken voor de reguliere reiziger of commerciële goederenvervoerders, stelt het kabinet dat er alleen wordt ingegrepen als er absoluut geen andere oplossing voorhanden is. De internetconsultatie voor de wetswijziging is inmiddels gestart. Als alles volgens plan verloopt, krijgt het militair transport in het najaar van 2026 voor het eerst een formele plek in de verdeling van de spoorcapaciteit.

Naast de voorrangsregeling werkt Aartsen aan een breder pakket om het spoor klaar te stomen voor Defensie. Er wordt gezocht naar fysieke knelpunten op het netwerk en er komt een strategie om het spoor te beschermen tegen hybride dreigingen en sabotage. Ook worden spooremplacementen aangepast zodat ze geschikt zijn voor militaire treinen met een lengte tot 740 meter. Tot slot moet een vermindering van de administratieve rompslomp bij de grens ervoor zorgen dat militaire konvooien zonder onnodig oponthoud hun weg kunnen vervolgen.