Rioolwateronderzoek biedt duidelijker beeld van drugsgebruik in Nederland

Een gezamenlijke proef van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Trimbos-instituut wijst uit dat rioolwateronderzoek een waardevolle aanvulling kan zijn op het bestaande onderzoek naar drugsgebruik in Nederland. Het Trimbos-instituut verricht al jaren onderzoek naar dit onderwerp, en de metingen in rioolwater bieden een objectieve methode om de omvang van drugsgebruik te bepalen.

Mensen die drugs gebruiken, scheiden de restanten daarvan uit via hun urine, waarna de drugsresten in het riool terechtkomen. Het RIVM heeft in twintig gemeenten onderzocht in hoeverre metingen van deze restanten een duidelijk beeld kunnen geven van de hoeveelheid gebruikte drugs.

Lees meer over: drugs

Uitgebreide metingen door het hele land

Tussen eind 2023 en eind 2024 voerde het RIVM op vijf momenten metingen uit in rioolwater op zoek naar cocaïne, crystal meth, XTC (Ecstacy of 3,4-Methylenedioxy Methamphetamine), speed en de designerdrugs 3-CMC en 4-CMC. Tijdens elke meetperiode werd gedurende een week op meerdere dagen rioolwater verzameld bij twintig rioolwaterzuiveringsinstallaties, verspreid over zowel grote als kleine gemeenten in heel Nederland.

Meetbaarheid en regionale verschillen

Het onderzoek toonde aan dat deze drugs goed meetbaar zijn in het rioolwater. De verspreiding van de meetlocaties over het land zorgde ervoor dat de resultaten een representatief beeld geven van het drugsgebruik in Nederland. Hierbij bleek dat er duidelijke verschillen zijn tussen regio’s. In grotere gemeenten en steden wordt bijna altijd meer drugs gebruikt, zelfs na correctie voor het hogere inwoneraantal. Het gebruik van designerdrugs is over het algemeen laag in alle onderzochte gemeenten, waardoor verschillen in het gebruik hiervan tussen gemeenten of meetperioden lastig waar te nemen waren.

Jaarrond gebruik en uitschieters

De metingen lieten zien dat het gebruik van de onderzochte drugs gedurende het hele jaar nagenoeg gelijk bleef. Een uitzondering hierop waren de metingen direct na Oud en Nieuw, waarbij de onderzoekers een opvallende stijging in de hoeveelheid cocaïne en XTC in het rioolwater constateerden. Daarnaast bevestigen de rioolwatermetingen dat sommige drugs, zoals XTC, vooral in het weekend worden gebruikt.

Een jaarlijkse aanvulling voor zicht op verandering

De proef bewijst dat rioolwateronderzoek een effectieve en objectieve aanvulling is op het lopende onderzoek van het Trimbos-instituut. Omdat het drugsgebruik in de loop van het jaar consistent bleef, is één meting per jaar voldoende om een goed beeld te krijgen van het totale drugsgebruik in Nederland. Door deze meting jaarlijks op hetzelfde moment uit te voeren, kunnen veranderingen in het drugsgebruik over langere tijd zichtbaar worden gemaakt. Het RIVM voerde dit onderzoek uit in opdracht van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Justitie en Veiligheid.