AIVD en MIVD waarschuwen voor Russische escalatie en sabotage in Nederland

DEN HAAG – De dreiging van een rechtstreeks militair conflict tussen Rusland en het Westen is niet langer ondenkbaar. Terwijl de strijd in Oekraïne voortduurt, waarschuwen de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD voor een structurele verschuiving in de veiligheidssituatie. In de gezamenlijke publicatie ‘Tussen vrede en oorlog’ schetsen de diensten een zorgwekkend beeld van de Russische strategie, waarbij de grens tussen vrede en gewapend conflict steeds verder vervaagt.

De Russische krijgsmacht is momenteel volop bezig met de voorbereiding op een mogelijke confrontatie met de NAVO. Hoewel de diensten inschatten dat Moskou op dit moment nog niet over de volledige capaciteit beschikt voor een grootschalige oorlog, wordt er in hoog tempo gewerkt aan de opbouw van de benodigde slagkracht. Het feit dat er momenteel geen directe intentie voor een invasie wordt waargenomen, neemt de noodzaak voor waakzaamheid niet weg. De Russische overheid test namelijk voortdurend hoe ver zij kan gaan om de escalatiebereidheid van westerse landen te peilen.

Naast de conventionele militaire dreiging is er sprake van een toenemend risico in de zogeheten grey zone. In dit schemergebied voert Rusland hybride oorlogsvoering uit die varieert van cyberaanvallen en desinformatie tot beïnvloedingscampagnes. Ook in Nederland zijn de effecten hiervan merkbaar, waarbij de inlichtingendiensten specifiek wijzen op waargenomen voorbereidingen voor sabotage. De risicobereidheid van het Kremlin is gedurende het afgelopen jaar aanzienlijk toegenomen, wat de kans op tastbare schade vergroot.

De diensten houden er serieus rekening mee dat deze Russische activiteiten in de nabije toekomst kunnen leiden tot fysiek letsel of de verstoring van vitale processen in de Nederlandse samenleving. Hierbij kan gedacht worden aan gerichte acties tegen cruciale infrastructuur die de nationale veiligheid direct raken. De hybride dreiging is daarmee niet langer een abstract gevaar op afstand, maar een scenario dat directe gevolgen kan hebben voor de fysieke veiligheid en de economische stabiliteit van het land.

Voor het Kremlin is de oorlog in Oekraïne geen op zichzelf staand incident, maar onderdeel van een existentieel conflict over wereldbeelden. Rusland ziet zichzelf in een brede strijd tegenover het Westen op militair, economisch en ideologisch vlak. Deze overtuiging impliceert dat een eventuele beëindiging van de vijandelijkheden in Oekraïne niet zal leiden tot een verbetering van de relatie met de westerse wereld. De vijandige houding van Rusland wordt door de AIVD en MIVD dan ook beschouwd als een langdurig en structureel probleem waar Europa zich blijvend tegen moet wapenen.